Το όνειρο του Εσκιμώου

—του Στέλιου Φραγκούλη—

Κάποιος άγνωστος πατέρας με πλήρη άγνοια επί παντός επιστητού παρηγορούσε τον κρυολογημένο γιο του. Τον είχε αγκαλιά στην πολυθρόνα και του τραγουδούσε παλιά προσκοπικά τραγουδάκια και της Κατοχής, πού ‘λεγε παλιά ο δικός του πατέρας.

— Μπαμπά, θέλω παραμύθι.
— Χμ…
— Με Εσκιμώους…
— Χμ… Οι μέρες είναι για τους Εσκιμώους χαμένη υπόθεση.
— Μπαμπά, δε μ’ αρέσει.
— Κάποτε, λένε, τον αρχηγό, τον γενάρχη σκότωσε μια μύτη αρκούδας και δυο μάτια.
— (Γέλια) Τι εννοείς ότι τον σκότωσε μια μύτη;
— Έσκυψα και μπήκα στο ιγκλού. Βρήκα έναν διεφθαρμένο Εσκιμώο που κάπνιζε Καρέλια κι έπινε ουίσκι. «Κάτσε», είπε, «έρχεται τώρα και η κυρά μου». Ξάπλωσα σε ένα τομάρι φώκιας και κοιτούσα τις μπότες μου. Αναπολούσα με νοσταλγία τους χωριάτες που δεν είχαν πλύνει ποτέ τα δόντια τους και ταξιδεύαμε δίπλα-δίπλα στα ΚΤΕΛ Ιωάννινα-Αθήνα.

Ο Εσκιμώος από το σκορβούτο δεν είχε δόντια, σάπιζε το στόμα του. Οι πορδές του μύριζαν πτωμαΐνη. Το σπαρματσέτο έκαιγε λίπος φώκιας, μύριζε σαν καμένο μουρουνόλαδο. Δίπλα του ένα παλιό ράδιο έκανε παράσιτα, το πήρε και άρχισε να ψάχνει με έντονη προσήλωση, σαν παραβιαστής χρηματοκιβωτίου. Σε λίγο κάτι φάνηκε, κάτω από ένα σύννεφο γρατζουνίσματα ακούστηκε η Βέμπο: «Πριν να γνωρίσω εσένα που πρόσμενα…» Αμέσως πήρε ένα ύφος, άπλωσε στο πρόσωπό του μια έκφραση σαν αυτή που έπαιρνε τα τελευταία χρόνια ο παππούς μου όταν το κολλημένο τρανζιστοράκι στ’ αυτί του έπαιζε τραγούδια των νιάτων.

Έβαλε ουίσκι σ’ ένα πλαστικό ποτήρι, ξεκόλλησε από τη σόλα του ένα κομμάτι πάγο και τό ‘ριξε μέσα. Αιφνιδιασμένος δίστασα να το πάρω, αλλά αμέσως σκέφτηκα ότι στο Βόρειο Πόλο τίποτα δεν είναι βρώμικο.

Το αίμα των καρωτίδων τρέχει στο χιόνι σαν βύσσινο. Έχουν Πάσχα. Τρώνε άσπρα αρνάκια φώκιας που βελάζουν. Στο ράδιο ίσα που έχουν πιάσει τώρα ηπειρώτικα. Ονειρεύτηκα ένα μεσημέρι ένα άσπρο περιστέρι κοντά στο ιγκλού. Ο σοφός του χωριού που είχε δει τα περισσότερα όνειρα εξήγησε τι ήταν αυτό το πράγμα, το μεσημέρι και τι ήταν το άλλο, το περιστέρι. Του άνοιξε το στομάχι και παρατηρούσαμε μαζί τους σπόρους. Όλοι συμφώνησαν πως ήταν αυγά ψαριών.

— Όσο και να περπατάμε είμαστε στο ίδιο σημείο. Σαν ένα κλουβί. Εδώ γεννηθήκαμε, τα σκυλιά τρώνε τα ύστερά μας.
— Μπαμπά, δε μ’ αρέσει καθόλου το παραμύθι.
— Ούτε ‘μένα, αγόρι μου, παρασύρθηκα…
— Πήγαινέ με στο κρεβάτι.
— Ωπ, κρατήσου, πω-πω, βάρυνες.
— Σκέπασέ μου τα πόδια.
— Καληνύχτα, μικρούλη.
— Καληνύχτα…

Χμ… Μπαίνει η Εσκιμώα στο ιγκλού, κάτι λένε στη σφιχτή, γεμάτη σύμφωνα γλώσσα τους, κάτι σαν «η γριά Τάδε έφυγε μες στην ομίχλη να πάει να πεθάνει, τώρα που φάνηκε μια αρκούδα να τριγυρνά». Μετά ξεδίπλωσε ένα δέρμα που περιείχε ένα κομμάτι σκούρο κρέας, άρχισε να κόβει κομματάκια και να μας ταΐζει στο στόμα. Μύριζε έντονα ψαρίλα, δεν ξέρω τι ήταν, — δελφίνι, φώκια, σκύλος, πού να ξέρω. Συνεχίσαμε να πίνουμε, να τρώμε, να καπνίζουμε, μα η ώρα ήταν ακίνητη. Στο τέλος ο Εσκιμώος, μεθυσμένος, μας έδειξε με το δάχτυλο και η Εσκιμώα μού χαμογέλασε με νόημα. «Δεν μπορώ, παιδιά, μη με παρεξηγήσετε, έχω τρομερό πονοκέφαλο!» Τώρα το ράδιο έπαιζε κρητικά, λύρες μακρινές λες και ακούγονταν απ’ το φεγγάρι…

«Κάτσε σύντεκνε, πιες άλλη μία», ανοίγω τα μάτια, πρώτη φορά σε κρητικό γάμο με πήρε ο ύπνος. Και είδα όνειρα μπερδεμένα.

* * *

 

Εδώ άλλες αναρτήσεις του Ρακοσυλλέκτη

from dimart https://ift.tt/2F7nC1z
via IFTTT

Κινούμενη άμμος 3.3.2019

—με τον Γιώργο Πήττα—

Κάπου, σε μια μικρή πόλη του Ohio, όλοι λατρεύουν και ταυτόχρονα τρέμουν τον Anthony Fremont. Ο οποίος είναι μόλις τριών χρόνων.  Αυτό είναι το πλαίσιο ενός ιδιαίτερου διηγήματος του Jerome Bixby με τίτλο «It’s a good day». Ακούστε την ιστορία, διανθισμένη με μουσικές νομίζω ενδιαφέρουσες και κάποιες φορές απροσδόκητες.

Playlist:

1. The Twilight Zone – Bernard Herrmann -Main Title
2. Crooked Still – Pretty Bird
3. The Twilight Zone – Bernard Herrmann -Where is Everybody?
4. The Twilight Zone – Bernard Herrmann- Walking Distance
5. Ry Cooder – Paris, Texas
6. Bernard Herrmann – Walking Distance (part 2)
7. Chance McCoy & Appalachian String Band – Gospel Plow
8. Niel Gow’s – ‘Lament for the Death of his Second Wife
9. Bernard Herrmann – The Lonely
10. Perry Como – You Are the Sunshine of My Life
11. Ry Cooder – Canción Mixteca
12. Bernard Herrmann – Eye of the Beholder
13. The Charlie Daniels Band – The Devil Went Down to Georgia
14. Bob Dylan – Shelter From The Storm

Ακούστε την εκπομπή:

Κινούμενη άμμος

Κάθε Κυριακή 21.00-23.00 ζωντανά στον Astra 92,8 (Κύπρος).
Λίγες μέρες αργότερα, στο dim/art.

Μουσική. Κυρίως στις περιοχές του κλασικού ροκ και της αφροαμερικάνικης μπλουζ σκηνής.

Λόγος. Που επιδιώκει να είναι συνεκτικός και ανθρώπινος. Απέναντι όμως σε κάθε είδους διακρίσεις και ρατσισμούς.

Η Κινούμενη Άμμος βαφτίστηκε έτσι κυρίως για να παρέχει την ελευθερία που επιθυμεί ο παραγωγός της, προκειμένου να κινείται σε διαφορετικά επίπεδα και διαθέσεις. Ορκισμένος εχθρός των «κατηγοριοποιήσεων» του τύπου «μουσική για νέους, μουσική για πένθος, για χαρούλες, για το καλοκαίρι, το απόγευμα, το πρωί», ο παραγωγός απλά ακούει αυτά που επιλέγει στο σπίτι του και στο αυτοκίνητό του και ελπίζει το ακροατήριο που τον τιμά να μην έχει πρόβλημα με άλματα που μπορεί να ξεκινούν από μια φυτεία του αμερικάνικου νότου και να καταλήγουν στον Pfitzner. Εμμονές στην εκπομπή, υπάρχουν. Ακούνε στα ονόματα Bob Dylan & Beatles. Επίσης, κατά καιρούς, η Κινούμενη Άμμος γλιστράει στα Μονοπάτια του Γαλαξία. Αυτός ήταν ο τίτλος εκπομπής που έκανε ο παραγωγός «μια φορά κι’ έναν καιρό» στο πρώτο πρόγραμμα της ΕΡΤ και κατά καιρούς επανέρχεται, με σκοτεινές ιστορίες συνοδευμένες από σκοτεινότερες μουσικές.

* * *

Εδώ κι άλλη Κινούμενη άμμος

from dimart https://ift.tt/2NOOXZ8
via IFTTT

Εκλογές με κλειστό ή ανοιχτό ΕΜΣΤ;

Στον τάφο του Κάφκα

Το βιβλίο της άμμου #68

Έχεις υπόψη σου τα πρακτικά της δίκης της ομάδας «των δεξιοφρόνων και των τροτσκιστών;» Ο Κάρελ δεν ήξερε την περίπτωση, ο Κλιμς τού μίλησε γι’ αυτήν επί ώρα. Του υποσχέθηκε μάλιστα να του δανείσει ένα σχετικό βιβλίο, γαλλικής έκδοσης, που είχε στα χέρα του.

Εκείνη τη μέρα, λοιπόν, πληροφορήθηκε ο Κέπελα την έξαφνη, απρόβλεπτη, μα παροδική εξέγερση του Νικολάι Νικολάγιεβιτς Κρεστίνσκι, από την αρχή της δίκης του. «Αρνούμαι την ενοχή μου. Δεν είμαι τροτσκιστής. Δεν ανήκα ποτέ στην Οργάνωση των δεξιοφρόνων και των τροτσκιστών, της οποίας αγνοούσα την ύπαρξη…» Καθισμένος πάνω στο τσιμεντένιο τοιχάκι του τάφου του Κάφκα, ο Γιόζεφ Κλιμς απάγγελλε, με φωνή μονότονη εκείνη τη φθινοπωριάτικη μέρα του 1953, την απολογία του Κρεστίνσκι. Ξέρεις, ρώτησε, ποια ήταν η κυρίως κατηγορία εναντίον του Νικολάι Νικολάγιεβιτς; Όχι, ο Κάρελ δεν ήξερε. Ο Κλιμς τού διηγήθηκε την ιστορία της κρυφής συνάντησης του Κρεστίνσκι με τον Τρότσκι, στο Μεράνο. Μα εδώ πρόκειται περί μυθιστορήματος κατασκοπείας! σχολίασε ο Κέπελα. Αυτό ακριβώς ήταν! Μυθιστόρημα κατασκοπείας. Το Μεράνο ξέρεις τι είναι; Όχι, τι ήταν; Μία μικρή λουτρόπολη στις πρώην αυστριακές και νυν ιταλικές Άλπεις. Και λοιπόν; Ο Κλιμς έβαλε τα γέλια, πανευτυχής που θα μοιραζόταν τη γνώση του με τον καινούριο του φίλο. Και λοιπόν, ορίστε! είπε θριαμβευτικά. Έβγαλε από την τσέπη του μεγάλου βελούδινου σακακιού του, κάποιου χρώματος πολύ χτυπητού, χωριάτικο μπορούσες να το πεις, ένα λεπτό βιβλίο των εκδόσεων Φίσερ στα γερμανικά: Briefe an Milena. Συγγραφέας, ο Φραντς Κάφκα, καμιά συζήτηση γι’ αυτό. Είχε κυκλοφορήσει τον περασμένο χρόνο, είπε ο Κλιμς. Άνοιξε το βιβλίο, γύρισε τις σελίδες του προλόγου του Γουίλι Χάας, κι έδειξε στον Κάρελ την επικεφαλίδα του πρώτου γράμματος στη Μιλένα: Merano — Untermais, Pension Ottoburg.

Έτσι, καθισμένοι άκρη άκρη στον τάφο του Φραντς Κάφκα, ο ένας πλάι στον άλλο, διαβάζουν μαζί ορισμένα αποσπάσματα από τα Γράμματα στη Μιλένα.

* * *

Χόρχε Σεμπρούν, Το λευκό όρος. Μετάφραση: Βικτώρια Τράπαλη,
Εκδόσεις Εξάντας, 1987.

Ανθολόγος σήμερα, ο Γιώργος Τσακνιάς

* * *

—Στη στήλη αυτή δημοσιεύονται αποσπάσματα βιβλίων που μιλούν για άλλα βιβλία, πραγματικά ή φανταστικά. Εντοπίστε σχετικά αποσπάσματα και στείλτε τα στο dimartblog@gmail.com για να γίνετε ο ανθολόγος της ημέρας—

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Το βιβλίο της άμμου

from dimart https://ift.tt/2HhYVks
via IFTTT

Το ποίημα της εβδομάδας 6/3

Ταξίδια

Φραντσέσκο Μπονέσκι
—Μετάφραση: Ειρένα Ιωαννίδου Αδαμίδου—

Να ταξιδεύω είναι για μένα βάσανο:
αφήνω πόλεις και χωριά με τύψη
προδοσίας.
Είναι κάτι χωριουδάκια
σπαρμένα, λες, στο λόφο,
και κλέβουν τις καρδιές σαν τα κοιτάζεις.

Να ταξιδεύω μ’ ένα τρένο μέσ’ στη νύχτα
και να μετρώ τα φώτα στους σταθμούς
απορημένα,
είν’ ανισόρροπο παιχνίδι.
Λογχίζει τον ορίζοντα η φαντασία.
Νιώθεις τη μυρουδιά του κόσμου
σα να τον έχουν φρεσκοβάψει.

Σα φεύγω από πλάσματα και μέρη
κομματιάζεται η ψυχή μου.

* * *

Άλλα ποιήματα, άλλων εβδομάδων

from dimart https://ift.tt/2SIRhl7
via IFTTT

Στη θάλασσα

—του Στέλιου Φραγκούλη—

Στο κουβαδάκι ένας κοκοβιός ανοιγόκλεινε τα βράγχιά του πασχίζοντας ν’ ανασάνει. Δυο δάχτυλα νερό μες στον ήλιο. Ο πιτσιρίκος ψάρευε αλειμμένος αντηλιακά, με το πλατύγυρο καπέλο ως τα φρύδια και γύρω του διάφορα ταπεράκια που κάθε τόσο τού κατέβαζαν θείες, γιαγιάδες και ο παππούς.

Στην άκρη του ξύλινου μόλου, εγώ. Εικοσάρης, γυμνασμένος, με τα μαλλιά μου καλοκουρεμένα, γεμάτος έπαρση. Ψάρευα, λοιπόν, και θυμόμουν πώς με πρόσεχαν στο αμφιθέατρο καθώς ανέβαινα τα σκαλιά με ύφος «χιλίων καρδιναλίων», που λένε. Η θάλασσα ασημένιο φως, τα νιάτα τρέχουν επάνω στο νερό, τρέχουν για να μη βουλιάξουν, τίποτα άλλο δεν κάνουν, τίποτε απολύτως. Έκανα και εγώ έλξεις, κάμψεις, είχα μπράτσα. Έτρεχα πάνω στο ασημένιο φως. Ο ανθρωπάκος μέσα στην πανοπλία του.

Κατά τα λεγόμενα όμορφος. Η άκρη του μόλου για τόσα χρόνια αρκούσε, ήταν το όνειρο των χειμώνων και η πραγμάτωσή μου τον Αύγουστο. Κοιτάζω το φελλό. Μια μέρα σηκώθηκα να πάω στην κουζίνα, διέσχισα τη Σιβηρία, πήγα σε κάθε ήπειρο, σε ζούγκλες και ερήμους για να γυρίσω στην παιδική μου καρέκλα ξανά και σχεδόν έχοντας χάσει την κηδεία του πατέρα μου. Κοιτάζω ένα κουκούτσι από ροδάκινο στο βυθό, οικεία εικόνα, τη λες και πατρίδα. «Τη λες και πατρίδα, αυτό είναι για μένα πατρίδα», θα πεις όρθιος σε μιαν αίθουσα γεμάτη, πρωταγωνιστώντας, πραγματοκοπώντας, μεθώντας από τη γεύση της αποδοχής, το καταδέχτηκες αυτό. Και μετά τα ουίσκι, η καληνύχτα. Ποια καληνύχτα, όλη νύχτα διπλωμένος στα δυο από τις παρενέργειες του αλκοόλ, όταν ανακατεύεται με τη δηθενιά. Έχεις πολύ ευαίσθητο στομάχι.

Μια αγέλη σκιών κατεβαίνει την πλαγιά, τρέχουν παίζοντας, έρχονται και κάθονται γύρω σου, τα σκυλιά που έχεις γνωρίσει, ακόμη και κείνο το κουτάβι που ξεψύχησε πίσω απ’ το σπίτι ένα παγωμένο απόγευμα. Και μετά ακολουθούν οι νεκροί, έρχονται χαζεύοντας και συζητώντας. «Τσιμπάει»; ρωτάει ο ένας και εσύ τον κοιτάζεις· «Θείε», του λες, «δε με γνωρίζεις;» Μα πώς να με γνωρίσει, το παιδί που κρατάει είμαι εγώ.

Το ψάρι δεν αντέχει, λέρωσε με τη γλίτσα του και ήπιε όλον τον αέρα του νερού που χλιαίνει ο ήλιος. Γύρισε ανάποδα, η ασπριδερή του κοιλιά έχει δυο πτερύγια σαν καρδιά για να βεντουζάρει στο βράχο. Χτυπάει τα βράγχια και κολυμπά γύρω στα πλάγια του κουβά, δίνει να πεταχτεί έξω, τα μεγάλα μάτια του δεν παίρνουν έκφραση, απ’ τα εκατοντάδες αυγά που γέννησε η μάνα του ετούτη η μοίρα είναι δική του. Ο μικρός έχει σκύψει και κοιτάζει.

Τη θάλασσα ταβάνι στο θεοσκότεινο δωματιάκι, εδώ δεν κλέβουνε στο ζύγι, το δωμάτιο είναι μια κοιλιά οπότε η αλλαγή μορφής συμβαίνει μέσα και κατά τ’ άλλα ένα πρασινωπό, μαλακόφλουδο έντομο που κινδυνεύει από καθημερινές απροσεξίες, κάνει εφόδους στον κόσμο, γίνεται περίγελος. Μπαίνει ο νοικοκύρης στην κοιλιά και τον πιάνει αποφορά, «πώς ζεις εδώ μέσα παιδί μου, άνοιξε κάνα παράθυρο», εσύ κείτεσαι μαλακός στο κρεβάτι, κάτω απ’ της θάλασσας τον ουρανό και ανασαίνεις. Όλοι τους κι εσύ. Μάλιστα, πρέπει να παρακαλέσεις τους φασουλήδες. Γελούν, συκοφαντούν και όλοι μαζί περπατάνε. Απ’ την άλλη κανείς. Τι θα γίνει;

Ο κοκοβιός ακίνητος, ήταν το μόνο ζωντανό πλάσμα του κόσμου, ο κόσμος το μελετούσε, το προσευχόταν, βλεπόταν μέσα στα χοντρά του μάτια, σταυροί και σκιές γεμάτα τα μάτια, πένθιμο εμβατήριο, χάνεται το φως. Οι Γαλαξίες είναι ο πεθαμένος κοκοβιός. Ο μικρός βάζει το χέρι του και τον πιάνει, τον κρατάει και ξαφνικά το ψάρι κάνει ένα σπασμό στα χέρια του. Τα άθλια ρούχα της μοναξιάς σου, τα εξαθλιωμένα σύνεργα του ψαρέματος, δεν ξέρεις πώς χαμογελούν ούτε σε ένα παιδί, παίρνεις τον κοκοβιό και πόσο τον ζήλευε ο μικρός όλο το απόγευμα, στο παραλήρημα του κόσμου κάτι χρειάζεται κι ο κοκοβιός. Λίγο παραπάνω αδειάζεις τη βρώμικη ψυχή σου με τον κουβά στα ξερά χορτάρια ενός οικοπέδου. Η ψυχή σου λυγίζει από το βάρος του ηλιοβασιλέματος.

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις του Ρακοσυλλέκτη

 

from dimart https://ift.tt/2EE4gzu
via IFTTT

Γέφυρα στο πουθενά

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα Ρήματα— 

Σε μια ακτή της Σκωτίας υπάρχει ένα μεγάλο ρέμα με μια μεταλλική πεζογέφυρα. Όταν η παλίρροια είναι χαμηλή, από αυτή τη γέφυρα μπορεί κανείς να περάσει στην απέναντι όχθη. Συνήθως όμως η στεριά είναι καλυμμένη από νερά, και οι δύο όχθες ούτε καν διακρίνονται. Η γέφυρα του Belhaven είναι μια από τις πολλές γέφυρες που δεν οδηγούν κάπου, ούτε συνδέουν κάποιο γεωγραφικό σημείο με κάποιο άλλο. Το θέαμα της γέφυρας προσφέρει πλούσιο φωτογραφικό υλικό αλλά, στην πραγματικότητα, είναι μια «γέφυρα στο πουθενά».[1] Υπάρχουν και στην πολιτική τέτοιες γέφυρες. Μια από αυτές κατασκευάστηκε πρόσφατα. Η πρωτοβουλία[2] ορισμένων πολιτικών, καλλιτεχνών και διανοουμένων που πλαισιώνουν (όχι μόνο τώρα αλλά εδώ και πολλά χρόνια) τον κυβερνητικό ΣΥΡΙΖΑ στο προεκλογικό κάλεσμα του για τη «σύγκλιση των προοδευτικών δυνάμεων» είναι αρκετά χαρακτηριστική για το πώς οι αλλαγές στο τοπίο της Ριζοσπαστικής Αριστεράς φανερώνουν και τα αδιέξοδά της.

Η βασική επιδίωξη του ΣΥΡΙΖΑ είναι να μετατρέψει τον μικρό δικομματισμό σε ισχυρό διπολισμό. Παρ’ ότι αυτό δεν επιβεβαιώνεται στις δημοσκοπήσεις, ο ΣΥΡΙΖΑ επιθυμεί να διατηρήσει αποκλειστικά για τον εαυτό του τον «ευγενή» τίτλο της Αριστεράς, μετατοπίζοντας διαρκώς τα όρια της «επάρατης» Δεξιάς. Κάνει λόγο λοιπόν για μια Δεξιά που παρασύρεται από την Ακροδεξιά, ταυτίζει τη ΝΔ με τον νεοφιλελευθερισμό, και κατηγορεί παράλληλα το ΚΙΝΑΛ για δεξιά στροφή. Σύμφωνα με τη ρητορική του ΣΥΡΙΖΑ και της «Γέφυρας», η ΝΔ κινείται προς την Ακροδεξιά, η Κεντροαριστερά γίνεται Κεντροδεξιά και ο ΣΥΡΙΖΑ διεκδικεί τον παραδοσιακό χώρο της σοσιαλδημοκρατίας. Κάπως έτσι επινοούνται τα «αντιδεξιά μέτωπα», οι «προοδευτικές συγκλίσεις» και, βέβαια, οι απαραίτητες «μεταγραφές» για τις ανάγκες της συγκυρίας.

Αν λοιπόν ο ένας πόλος λοιπόν είναι η Αριστερά, ο δεξιός πόλος περιλαμβάνει μια επικίνδυνη Ακροδεξιά, μια «φυσική» δεξιά (ΝΔ) και μια «τεχνητή» κεντροδεξιά (ΚΙΝΑΛ). Στο μυαλό του ΣΥΡΙΖΑ και των «γεφυροποιών», αυτή η περιγραφή του κομματικού ανταγωνισμού εκλαμβάνεται ως μια πιθανή γραμμή ιδεολογικής διαφοροποίησης και πολιτικής διάκρισης στο δίπολο «Αριστερά-Δεξιά». Πρόκειται για μια περιγραφή που αποτελεί καρικατούρα των αποχρώσεων της πολιτικής ζωής και σίγουρα δεν αντιστοιχεί με την πραγματικότητα. Πρόκειται επίσης για μια ιδεολογική στρέβλωση που βλάπτει την ίδια τη δημοκρατία. Το να ισχυρίζεται κανείς πως όλοι οι αντίπαλοί του είναι «δεξιοί» ή «ακροδεξιοί» δεν δηλώνει μόνο μια απλοϊκή και μανιχαϊστική σκέψη αλλά προσβάλλει χιλιάδες πολίτες που, με διαφορετικές πολιτικές διαδρομές, έχουν εμπιστευτεί – όχι μόνο τώρα αλλά και ιστορικά – την δημοκρατική προοδευτική παράταξη.

Αυτό είναι άλλωστε και το κύριο πρόβλημα του «προοδευτικού μετώπου» υποστήριξης της κυβέρνησης. Ένα από τα κύρια γνωρίσματα του λαϊκισμού είναι η φαντασιακή σύλληψη της κομματικής γεωγραφίας μέσα από όρους απόλυτης πόλωσης και διχασμού. Μέσα σε αυτή τη λαϊκιστική προσέγγιση, προβάλλεται η αποκλειστική αντιπροσώπευση της Αριστεράς μόνο από ένα κόμμα (ΣΥΡΙΖΑ), προτείνεται η ευκαιριακή και συγκυριακή ενσωμάτωση συμμάχων (χτες με τους ΑΝΕΛ, αύριο με την Κεντροαριστερά) και επιχειρείται η συστηματική δαιμονοποίηση των αντιπάλων («είναι όλοι οι δεξιοί/ακροδεξιοί»). Η εμμονική προσκόλληση σε αυτό τον «αντι-πλουραλισμό» και στη συμβολική αξίωση της ηθικής υπεροχής του ενός μόνο πόλου έναντι του άλλου είναι τυπικό δείγμα μιας ρητορικής που μετατρέπει τις νόμιμες και θεμιτές κομματικές διαφορές σε ένοχες προθέσεις. Η απόσταση ωστόσο που χωρίζει τη λαϊκιστική ρητορική από την εμπειρική πραγματικότητα είναι εύκολα αναγνωρίσιμη. Δεν έχει κανείς παρά να θυμηθεί το περίφημο «πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης», τις πλατείες των Αγανακτισμένων, το καταστροφικό δημοψήφισμα με τις κλεισμένες τράπεζες, την χειραγώγηση των θεσμών και των ανεξάρτητων αρχών, το ύφος του Πολάκη, την κομματική ΕΡΤ, το μετέωρο βήμα μιας χώρας που «έχει βγει από τα Μνημόνια» αλλά δεν έχει κερδίσει ακόμα την εμπιστοσύνη των αγορών.

Επειδή μάλλον δεν υπάρχει τίποτε προοδευτικό σε όλα αυτά, επινοήθηκε η «συμφωνία των Πρεσπών» ως ιδεολογικό πλυντήριο της κυβέρνησης. Ο κ. Βούτσης είχε άλλωστε προαναγγείλει αυτή την «ιστορική» στιγμή, υποστηρίζοντας πως θα φέρει οριζόντια αναδιάταξη του πολιτικού συστήματος. Αυτό που τελικά έφερε είναι μια νέα φάση κοινοβουλευτικής παρακμής με «διπλές πλειοψηφίες» της κυβέρνησης και με εξατομικευμένες αποχωρήσεις βουλευτών της αντιπολίτευσης που, αίφνης, έγιναν υποστηρικτές της κυβέρνησης. Η λογική του «προοδευτικού μετώπου» ήταν ήδη υπονομευμένη από την ώρα αριστεροδεξιά συμμαχία των περαστικών βουλευτών είχε οδηγήσει την πολιτική παρωδία σε νέα επίπεδα. Αλλά ούτε αυτό έχει πλέον σημασία. Οι κάλπες που θα κρίνουν αυτά τα πρόσωπα και αυτές τις πολιτικές πρακτικές είναι άλλωστε κοντά.

Αυτό που ίσως έχει σημασία είναι η επιστροφή ενός νέου κύματος του λαϊκισμού.  Η υπόθεση πως όταν οι λαϊκιστές βρεθούν στην εξουσία οδηγούνται στη «βίαιη ωρίμανση» είτε στη «μετάλλαξη» είναι μια παρηγορητική ψευδαίσθηση αλλά δεν παύει να είναι ψευδαίσθηση. Συνήθως χρεώνουν την αποτυχία τους στην παρασκηνιακή δράση των παραδοσιακών ελίτ που «θέλουν να τους ρίξουν» ή στα σκοτεινά σχέδια της αντιπολίτευσης, που επιχειρεί να επαναφέρει το «παλιό πολιτικό σύστημα».[3] Για αυτό και επιμένουν να παίζουν το παιχνίδι της πολωτικής αντιπαράθεσης με ακόμη πιο ακραίους όρους, προκειμένου να μεγεθύνουν τον κίνδυνο των «εχθρών» και της υπαρξιακής απειλής τους από τον άλλο πόλο. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι πραγματικά ενδιαφέρον ότι ένα τμήμα του εκσυγχρονιστικού και του αντι-εθνικιστικού μπλοκ των διανοουμένων προσχώρησαν σε αυτή τη λογική αναλαμβάνοντας την προεκλογική εκστρατεία του ΣΥΡΙΖΑ, στο όνομα των «προοδευτικών συγκλίσεων». Η πρωτοβουλία θα αποτύχει όχι μόνο γιατί δεν έχει κανένα πραγματικό ρίζωμα στην κοινωνία αλλά επειδή πολλοί προοδευτικοί ψηφοφόροι δεν αναγνωρίζουν πλέον τον ΣΥΡΙΖΑ ούτε ως «πυρήνα του προοδευτικού πόλου» ούτε ως «κορμό» της επόμενης διακυβέρνησης. Αντίθετα, επιθυμούν τη «στρατηγική ήττα» του προκειμένου να διαμορφωθούν νέοι συσχετισμοί στο ίδιο το εσωτερικό της Κεντροαριστεράς αλλά και στην προγραμματική υποστήριξη ενός άλλου σχεδίου για την πολιτική σταθερότητα και την ανάκαμψη της χώρας.

Για αυτό άλλωστε δεν ασχολήθηκε κανείς με την «απεύθυνση του πλατιού καλέσματος» που έκανε ο κ. Τσίπρας σε ένα ανύπαρκτο ακροατήριο. Εδώ και καιρό, άλλωστε, ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται πλήρως απομονωμένος, προσπαθώντας να πείσει για τη διεύρυνση της επιρροής του με έναν ασπόνδυλο πολυσυλλεκτισμό μηδενικής αξίας. Ένα κόμμα που, επειδή ξεμένει από νέους φίλους επινοεί νέους εχθρούς, είναι μάλλον ένα κόμμα που αποκόπτεται σταδιακά από τις θεμελιώδεις αξίες του πολιτικού ανταγωνισμού παρά ένα κόμμα που διεκδικεί νέους ρόλους ηγεμονίας. Κατά κάποιο τρόπο, ο ΣΥΡΙΖΑ είχε κάψει την πρωτοβουλία της «Γέφυρας», προτού εμφανιστούν οι γεφυροποιοί. Αυτοί απλώς ανέλαβαν να κατασκευάσουν μια «γέφυρα στο πουθενά».

[1] https://photosofedinburgh.wordpress.com/2011/06/11/photographing-the-belhaven-bridge/

https://unusualplaces.org/the-bridge-to-nowhere-belhaven-bridge/

[2] https://left.gr/news/poioi-ypografoyn-keimeno-kai-stirizoyn-ti-gefyra

[3] Jan – Werner Müller, Τι είναι ο λαϊκισμός ; μτφρ. Δημήτρης Η. Αντωνίου, Πόλις, Αθήνα, 2017, σ. 76-77.

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Ανώμαλα ρήματα

from dimart https://ift.tt/2H14hB4
via IFTTT