Autumn Leaves

Αυτό δεν είναι τραγούδι #1139
DJ της ημέρας, ο Βασίλης Λουλές

Ίσως γιατί ακούγοντας αυτό το τραγούδι νοιώθω «…σαν να πέφτει βροχή, σταγόνα-σταγόνα στη καρδιά μου / …It sounds like rain drops on my heart», όπως γράφει κάποια άγνωστη στα σχόλια στο youtube.

Ίσως γιατί παλιότερα αγαπούσα πολύ τον Γάλλο ποιητή Ζακ Πρεβέρ που έγραψε τους στίχους, τον Γάλλο σκηνοθέτη Μαρσέλ Καρνέ που το έβαλε στην ταινία του «Les Portes de la Nuit» του 1946 και τον Γάλλο ηθοποιό/τραγουδιστή Υβ Μοντάν που το τραγούδησε εκεί για πρώτη φορά: «Les Feuilles Mortes».
Συνεχίζω να τους αγαπώ και τους τρεις, μόνο που τώρα πια με βαραίνει άσχημα η πολύ νοσταλγική, γλυκιά έως και γλυκερή γαλλική εκδοχή του τραγουδιού. Αυτός είναι ο λόγος που δεν μπορώ και τη δραματική ερμηνεία της Εντίθ Πιαφ με το τρεμουλιαστό τράβηγμα των λέξεων — σαφώς προτιμώ τη «λιγότερο» συγκινητική του Υβ Μοντάν.

Ίσως γιατί ο Έρικ Κλάπτον «αποφεύγει» αυτούς εδώ τους γαλλικούς στίχους, που εύκολα σε παρασύρουν σε δραματοποίηση:

Mais la vie sépare ceux qui s’aiment,
Tout doucement, sans faire de bruit…
Μα η ζωή χωρίζει αυτούς που αγαπιούνται,
τόσο μαλακά κι αθόρυβα…

Λέξεις που δεν υπάρχουν καν στην αμερικανική εκδοχή, αληθινά, σπαρακτικά λόγια που δεν ακούγονται ποτέ. Και όμως υπάρχουν! Όλον τον τόνο του τραγουδιού του Κλάπτον τον δίνουν αυτοί ακριβώς οι δυο απόντες στίχοι — είναι ένας τόνος σχεδόν σαν ίσο, χωρίς εντάσεις και κραυγές, ένα μαρς που προχωράει αργά, μαλακά κι αθόρυβα και σβήνει στο βάθος.

Και υπάρχει μόνο ένα σημείο που σπάει την ίσια και αποδραματοποιημένη γραμμή ερμηνείας, εκεί στο 2:56, εκεί που η φωνή κάνει ένα μικρό τσάκισμα, εκεί που το «…darling» ακούγεται για πρώτη και μοναδική φορά σε άλλον τόνο. 

Και κάνει μέσα μου τόσο έντονη την απουσία…

…But I miss you most of all, my darling
When autumn leaves start to fall

…Ίσως γι’ αυτό.

Τραγούδι: Autumn Leaves
Δημιουργός: Eric Clapton
Δίσκος: Clapton 2010

Οι στίχοι 

The falling leaves drift by my window
The autumn leaves of red and gold
I see your lips, the summer kisses
The sunburned hands, I used to hold

Since you went away, the days grow long
And soon I’ll hear old winter’s song
But I miss you most of all, my darling
When autumn leaves start to fall

Since you went away, the days grow long
And soon I’ll hear old winter’s song
But I miss you most of all, my darling
When autumn leaves start to fall

Yes, I miss you most of all, my darling
When autumn leaves start to fall

* * *

Κάθε βράδυ, ένας συνεργάτης ή φίλος του dim/art διαλέγει ένα τραγούδι — ή, μάλλον όχι• αυτό δεν είναι τραγούδι, ή δεν είναι μόνο ένα τραγούδι: είναι μια ιστορία για ένα τραγούδι. Στείλτε μας κι εσείς ένα τραγούδι που δεν είναι τραγούδι στο dimartblog@gmail.com.

* * *

Εδώ άλλα τραγούδια που δεν είναι τραγούδια

Στο:Αυτό δεν είναι τραγούδι Tagged: Eric Clapton, Βασίλης Λουλές, Μουσική

from dimart http://ift.tt/2g5zFiS
via IFTTT

Αχ κουνελάκι!

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα Ρήματα—

Μπορεί τελικά για όλα να έφταιγε εκείνη η παλιά παιδική του κουβέρτα με τα κουνελάκια. Αλλά αν αφήσουμε προσωρινά κατά μέρος τον Φρόιντ, ο θάνατος του Χιου Χέφνερ, του θρυλικού εκδότη του Playboy, έφερε στο προσκήνιο μερικά κρίσιμα ζητήματα της σύγχρονης πολιτισμικής ιστορίας. Τι ήταν, λοιπόν, ο Χιου Χέφνερ; Ένας στυγνός «πλασιέ» της γυναικείας σάρκας ή ο ποπ εκδότης που συνέβαλε καθοριστικά στη χειραφέτηση της σεξουαλικότητας στο δυτικό κόσμο; Ένας ακόρεστος σεξομανής επιχειρηματίας που οδηγήθηκε σταδιακά στην κώφωση λόγω υπερβολικών δόσεων Viagra, ή ο επιχειρηματίας που άνοιξε την πόρτα στον Ναμπόκοφ και τον Κέρουακ για να πειραματίζονται μοντερνιστικά στις σελίδες του περιοδικού του; Και τέλος, τι ήταν αυτό που έκανε τη soft πορνογραφία του Playboy να πάρει τις διαστάσεις ενός μαζικού φαινομένου και ενός πολιτισμικού μύθου, που άλλαξε για πάντα την αισθητική των «ανδρικών περιοδικών» αλλά και τη γυναικεία μόδα;

Άρθρο του Τζακ Κέρουακ στο τεύχος του Ιουνίου 1959 του Playboy.

Ας ξεκινήσουμε αντίστροφα το δρόμο των ερωτημάτων και ας μεταφερθούμε από το παιδικό του δωμάτιο στην τελευταία του κατοικία: στον τάφο του. Ο Χιου Χέφνερ ζήτησε —ή μάλλον πλήρωσε για— να ταφεί δίπλα στη Μαίριλυν Μονρόε, το πρώτο «κουνελάκι» που φωτογραφήθηκε στο εξώφυλλο του πρώτου τεύχους του περιοδικού Playboy, το 1953. Στη δεκαετία του ’50, οι δυο τους δεν συναντήθηκαν ποτέ, και ο Χέφνερ εκβίαζε τη Μονρόε κατέχοντας παράνομα γυμνές φωτογραφίες της. Ακόμη και σήμερα η βούλησή του για να ταφεί δίπλα της έχει ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων, μιας και θεωρείται πως είναι τουλάχιστον προσβολή απέναντι στη μνήμη της να βρεθεί «δίπλα της» ο άνθρωπος που έκανε καριέρα εκμεταλλευόμενος τη δημόσια έκθεσή της. Στα απομνημονεύματά της, η Μονρόε έλεγε πως πληρώθηκε μόνο 50 δολάρια για εκείνη τη φωτογράφιση, χωρίς να ακούσει ένα «ευχαριστώ» για την επιτυχία του τεύχους. Αναγκάστηκε μάλιστα να το αγοράσει η ίδια για να δει τη φωτογράφιση.[1] Το 1992, ο Χέφνερ πλήρωσε 75.000 δολάρια για να αγοράσει τον τάφο δίπλα της.[2] Το εισιτήριο για μια αιωνιότητα δίπλα στη Μονρόε ήταν μάλλον ακριβό. Αλλά, απ’ ότι φαίνεται, ο Χέφνερ είχε αρκετά χρήματα για να «πληρώσει το βαρκάρη».

Πριν φτάσουμε όμως στην αιωνιότητα, ας κάνουμε μια στάση στο ιστορικό παρελθόν της δεκαετίας του ‘50. Μέσα στην καρδιά του Ψυχρού Πολέμου, η ξανθιά «σεξοβόμβα» τράβηξε αμέσως το βλέμμα της επιθυμίας, όχι μόνο ως πετυχημένη σταρ του σινεμά αλλά και ως η απόλυτη «λευκή» φαντασίωση του αμερικανικού (εμπόλεμου) ανδρισμού. Την ίδια χρονιά (1953) που κυκλοφόρησε η αγγλική μετάφραση του φεμινιστικού ευαγγελίου της Σιμόν ντε Μποβουάρ («Το δεύτερο φύλο»), η Μονρόε λάμβανε πρόσκληση για να κάνει μερικές παραστάσεις στο μέτωπο της Κορέας∙ εκεί που διεξαγόταν η πρώτη μεγάλη μάχη με τους «κόκκινους». Μετά από το ταξίδι του μέλιτος, η Μονρόε πραγματοποίησε αυτές τις παραστάσεις μεταξύ 16 και 20 Φεβρουαρίου του 1954. Στο νούμερό της ενσωμάτωσε βέβαια τις μουσικές επιτυχίες της από την ταινία «Οι άνδρες προτιμούν τις ξανθές» (1953), με συχνό μπιζάρισμα στο «Diamonds are a girl’s best friend»∙ στο πιο αμφιλεγόμενο, δηλαδή, τραγούδι της ταινίας, που μπορούσε να ερμηνευθεί τόσο ως παραδοχή της απόλυτης υλικής εξάρτησης από τα ανδρικά δώρα όσο και ως αίτημα της απόλυτης οικονομικής ανεξαρτησίας των γυναικών.

Το πρώτο εξώφυλλο στο Playboy έδειχνε καθαρά  πως η Μονρόε δεν ήταν μόνο μια «καυτή κυρία» σε μια πολύ ψυχρή εποχή αλλά και ένα φετιχιστικά αμφίσημο σύμβολο του «ελεύθερου κόσμου»[3] της αφθονίας, της ατομικής ευδαιμονίας και της ηδονικής απόλαυσης. Με έναν μάλλον ανορθόδοξο τρόπο, ο Χιου Χέφνερ είχε συντονιστεί με αυτή τη νέα πολιτισμική δεσπόζουσα της εποχής του. Η σεξουαλικότητα που λάνσαρε με εκείνο το εξώφυλλο το Playboy ήταν μια τομή για τη «θεατρικότητα» του κοινωνικού φύλου[4] αλλά και για τον αναπροσανατολισμό της ερωτικής επιθυμίας στους νέους «επωφελείς» σκοπούς του «πολιτισμού της εικόνας» και στις ρητορικές ανάγκες της «κοινωνίας του θεάματος». Η γοητευτική Μονρόε υπενθύμιζε σε όλους και όλες πως στο κέντρο της νέας «σεξουαλικής ελευθερίας» δεν βρισκόταν πια η τελική φάση της συνουσίας αλλά η προϋπόθεση της αναπαράστασης: η απαίτηση για να «διαβάσει» κανείς την επιθυμία και να «δει» το αντικείμενο του πόθου. Αλλά τι σήμαινε άραγε η έννοια της γοητείας στη «μακρά δεκαετία» του ’60; «Γοητεύω σημαίνει ότι πεθαίνω ως πραγματικότητα και παρουσιάζομαι ως δέλεαρ», έγραφε ο Μποντριγιάρ σχολιάζοντας τη δύναμη των νέων εικόνων που αναδύθηκαν σε εκείνες τις όχι και τόσο μακρινές δεκαετίες. Από μια άποψη, η Μονρόε ήταν ήδη «νεκρή».

 

Την ίδια περίπου εποχή που το «καμάκι» και το dating αντικαθιστούσε το ρομαντικό κορτάρισμα και το ντεμοντέ φλερτ,[5] οι απανταχού play-boys ανέλαβαν να καταστήσουν τις συνδηλώσεις του απενοχοποιημένου σεξ κυρίαρχες μέσα σε ένα κόσμο που αναζητούσε βιαστικά τον έρωτα μέσα σε σύντομες συνευρέσεις και εναλλασσόμενους οργασμούς. Τα εξώφυλλα του Playboy άλλωστε εξασφάλιζαν άλλωστε άνετα αυτή την οργασμική μετατόπιση από την κοινή «αισθηματική αγωγή» στις «κατά μόνας» ηδονές, μαθαίνοντας στους άνδρες αλλά και στις γυναίκες «της νέας εποχής» να εξερευνούν το σώμα τους, χωρίς το αμήχανο στίγμα και την παλαιά ηθικολογία του εκφυλισμού. Δεν είναι τυχαίο ότι το Playboy απλώθηκε παντού μέσα στη δυτική κουλτούρα: από τον τύπο έως την τηλεόραση και από το Amazon έως τις ιστοσελίδες του Διαδικτύου.[6] Η καταναλωτική κουλτούρα (αλλά και η κατανάλωση της κουλτούρας) του 20ού αιώνα δεν μπορεί να μελετηθεί χωρίς την εμβληματική παρουσία αυτού του περιοδικού.

 

Στο πέρασμα των δεκαετιών, ακολούθησαν χιλιάδες εξώφυλλα με χιλιάδες άλλα λευκά και έγχρωμα «κουνελάκια», που προκάλεσαν το λιμπιντικό θαυμασμό των ανδρών, το πολιτικό ενδιαφέρον των ακτιβιστών, την οργή των φεμινιστριών, τον ηθικό πανικό των πουριτανών. Κανένα άλλο εξώφυλλο όμως δεν πρέπει να σημάδεψε τόσο πολύ τη ζωή και το έργο του Χιού Χέφνερ όσο εκείνο το πρώτο εξώφυλλο με τη Μαίριλυν Μονρόε. Η αμφιλεγόμενη απόφαση του Χέφνερ να ταφεί δίπλα στη Μονρόε δείχνει πως, έστω και μετά θάνατον, επιθυμεί να «κατακτήσει» εκείνο το πρώτο «κουνελάκι» της καριέρας του ή έστω να αναπαυθεί δίπλα του. Προσβολή της μνήμης ή υστερόχρονη συμφιλίωση; Η διχογνωμία που ξέσπασε δεν μπορεί να αφαιρέσει την ιστορική διαδρομή των δύο προσώπων. Τώρα που σκεπάζει και τους δύο το ίδιο μάρμαρο, τώρα που ο εκδότης ενταφιάζεται συμβολικά μαζί με το «πρώτο του εξώφυλλο», τώρα που ανοίγει και πάλι η συζήτηση για το φύλο, το σώμα, και τη σεξουαλικότητα στην ποπ κουλτούρα του 20ού αιώνα, καλό είναι να θυμόμαστε πως επιτέλους θα ο Χέφνερ και η Μονρόε θα «συναντηθούν» για πρώτη φορά εκεί που «ου παραμένει ο πλούτος, ου συνοδεύει η δόξα». Και εκεί, ευτυχώς δεν υπάρχουν επαύλεις με φυλακισμένα «κουνελάκια».

[1] http://ift.tt/2hBfuNg

[2] http://ift.tt/2fx2QdU

[3] Griselda Pollock, “Killing men and dying women. Gesture and sexual difference”, στο : Mieke Bal (ed.) The practice of cultural analysis. Exposing interdisciplinary interpretation, Stanford University Press, California, 1999, σ. 75-101.

[4] Thomas Laquer, Κατασκευάζοντας το φύλο. Σώμα και κοινωνικό φύλο από τους αρχαίους έλληνες έως τον Φρόιντ, μτφρ. Πελαγία Μαρκέτου, πρλ. Κώστας Γιαννακόπουλος, Πολύτροπον, Αθήνα, 2003.

[5] Jean Claude Bologne, Η Ιστορία της ερωτικής κατάκτησης από την αρχαιότητα έως σήμερα, μτφρ. Γιάννης Καυκιάς, Πολύτροπον, 2009, σ. 289-294.

[6] http://ift.tt/1t1bWol

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Ανώμαλα ρήματα

 

Στο:Ανώμαλα ρήματα Tagged: Marilyn Monroe

from dimart http://ift.tt/2ke2P3X
via IFTTT

I guess I should go to sleep

Αυτό δεν είναι τραγούδι #1138
DJ της ημέρας, ο Γιώργος Θεοχάρης

Αφού στριφογυρίζει ώρες στο κρεβάτι, παραιτείται. Ανάβει το φως. «Χάνω όνειρα έτσι», σκέφτεται. Και εφιάλτες, και εφιάλτες! Δεν είναι επιχείρημα αυτό.

Πριν (προσπαθήσει να) κοιμηθεί, διάβαζε –στο κρεβάτι– τον Αλλόκοτο Ελληνισμό [1], με τη λογική, «δοκίμιο είναι, θα με νυστάξει». Λάθος λογική! Δοκίμιο είναι, ναι,  αλλά όχι από τα συνηθισμένα. Είναι τόσο καλά γραμμένο που χάνεις τον ύπνο σου – κι έχει τόσες αναφορές μέσα που σε κάνει να θέλεις να σηκωθείς, να κρατήσεις σημειώσεις, να κατεβάσεις βιβλία από τα ράφια, να χωθείς στις πηγές μέχρι που να στερέψουν!

Βιβλία υπάρχουν, πάντως. Ας ξαναδοκιμάσει.

Πιάνει ένα στην τύχη. Πέφτει πάνω σε κάτι που είχε υπογραμμίσει πριν χρόνια, σε μιαν άλλη ζωή. Διαβάζει:

Τη θαυμάζω επειδή τα καταφέρνει πολύ καλύτερα από μένα σ’ αυτή τη δουλειά, τον ύπνο, που όλοι μας πρέπει να κάνουμε, κάθε νύχτα, ακατάπαυστα, ώσπου να πεθάνουμε. Τη διεκπεραιώνει σαν ένας κοσμογυρισμένος ταξιδιώτης, για τον οποίο ένα καινούργιο αεροδρόμιο δεν έχει τίποτα το απειλητικό. Ενώ εγώ κείτομαι τη νύχτα στο κρεβάτι μ’ ένα διαβατήριο που η ισχύς του έχει λήξει, σπρώχνοντας ένα καροτσάκι αποσκευών που η μία του ρόδα στριγκλίζει και πηγαίνοντας να παραλάβω τις βαλίτσες μου από λάθος ιμάντα. [2]

Συνειδητοποιεί αίφνης ότι κι εκείνη, η άλλη ζωή, δική του ήταν – κι ως εκ τούτου, ίδια κι απαράλλακτη με το πρότυπο (το οποίο, εντούτοις, αγνοείται – στη δική του σπηλιά, φαίνεται, δεν καίει καμιά φωτιά· ή, εναλλακτικά, όλα τα είδωλα καίγονται – που είναι το ίδιο πράγμα, εκτός κι αν περιμένεις τον πραγματογνώμονα της πυροσβεστικής).

(«Ναι, αλλά ποτέ μην ξεχνάς: Nobody expects the Spanish Inquisition».)

Ξανασβήνει το φως, κλείνει σφιχτά τα μάτια. Προγραμματίζει ένα όνειρο περιπετειώδες κι ανοικονόμητο (αν και το κόλπο δεν πιάνει πάντα). Περιμένει (τον Μορφέα ή την Ιερά Εξέταση: ό,τι είναι πιο κοντά). Ματαίως.

Φορές ονειρεύομαι πως είμαι ξύπνιος.
Κι είναι σαν να ονειρεύομαι το όνειρο του ονείρου μου. [3]

«Αλλού αυτά! Όταν εσύ πήγαινες, εγώ ερχόμουν», ψιθυρίζει στον εαυτό του – και ξαφνιασμένος ανοίγει τα μάτια στο σκοτάδι: Πώς γίνεται εκείνος να πήγαινε κι ο εαυτός του να ερχόταν; Αν έγιναν έτσι τα πράγματα, δεν θα είχαν συναντηθεί;

«Το μόνο παράδοξο με αυτό το παράδοξο είναι ότι δεν το βρίσκω παράδοξο».

Φτάνει πια!

Ανάβει πάλι το φως. Δεν μπορεί να κοιμηθεί τη νύχτα, ας το παραδεχτεί επιτέλους. Κάποτε θα ξημερώσει.

Σίγουρος ότι δεν υπάρχει βιβλίο ικανό να τον νυστάξει (παραδοχή που δείχνει πως έχει φτάσει στην τελευταία πίστα του παιχνιδιού, όπου να ’ναι το τερματίζει), πιάνει το σημειωματάριο να γράψει κάνα τραγούδι-που-δεν-είναι-τραγούδι γι’ αύριο.

[1] Νικήτας Σινιόσογλου, Αλλόκοτος Ελληνισμός. Δοκίμιο για την οριακή εμπειρία των ιδεών, Κίχλη 2016.

[2] Τζούλιαν Μπαρνς, Ιστορία του κόσμου σε 10_1/2 κεφάλαια, μετάφραση: Δημοσθένης Κούρτοβικ, Ψυχογιός 1992, σ. 278.

[3] Αντόνιο Πόρτσια, Φωνές, μετάφραση: Βασίλης Λαλιώτης, Ίνδικτος 2004, σ. 58.

* * *

Κάθε βράδυ, ένας συνεργάτης ή φίλος του dim/art διαλέγει ένα τραγούδι — ή, μάλλον όχι• αυτό δεν είναι τραγούδι, ή δεν είναι μόνο ένα τραγούδι: είναι μια ιστορία για ένα τραγούδι. Στείλτε μας κι εσείς ένα τραγούδι που δεν είναι τραγούδι στο dimartblog@gmail.com.

* * *

Εδώ άλλα τραγούδια που δεν είναι τραγούδια

Στο:Αυτό δεν είναι τραγούδι Tagged: Αντόνιο Πόρτσια, Γιώργος Θεοχάρης, Νικήτας Σινιόσογλου, Τζούλιαν Μπαρνς, μουσική, Jack White, Monty Python

from dimart http://ift.tt/2keEf2M
via IFTTT

Δημόσια κτίρια

Κυνηγετική περίοδος #27

—Ο Κυριάκος Συφιλτζόγλου βγαίνει για κυνήγι. Αν οι εικόνες είναι λαγοί, ο φακός μονόκαννος—

Δημόσια κτίρια, σαν  μαμούθ, πλαγιαστά, με τα ρουθούνια
στον ουρανό, με τις τελευταίες αναπνοές, πριν περάσουν
στην προϊστορίας, νεόγεροι του σκυροδέματος

* * *

Κυνηγετική περίοδος

Στο:Κυνηγετική περίοδος Tagged: Κυριάκος Συφιλτζόγλου, Φωτογραφία

from dimart http://ift.tt/2xTcdiF
via IFTTT