«Η πιο όμορφη, η πιο αλαφριά μέρα του κόσμου»

—του Γιώργου Τσακνιά*—

Σήμερα, 72 χρόνια μετά την απελευθέρωση της Αθήνας από τους ναζί, η φράση του Γιώργου Σεφέρη «Η πιο όμορφη, η πιο αλαφριά μέρα του κόσμου» αποδίδεται εφαλμένα σε πολλά επετειακά άρθρα, κείμενα και διαδικτυακές αναρτήσεις στη 12η Οκτωβρίου του 1944. Στην πραγματικότητα, ο Σεφέρης αναφερόταν στην ημέρα της δικής του επιστροφής στην πατρίδα, την Κυριακή 22 Οκτωβρίου 1944.

Στις 12 του μήνα ο Σεφέρης βρισκόταν ακόμη στην Ιταλία, συγκεκριμένα στη Νάπολη. Την επομένη επέστρεψε στην Cava dei Tirreni, κοντά στο Σαλέρνο, εν αναμονή του επαναπατρισμού. Ήδη από τις 5 Οκτωβρίου είχε αρχίσει να γράφει το ποίημα «Τελευταίος σταθμός». Ενδιαφέρον έχει η ημερολογιακή του καταχώρηση την επομένη της απελευθέρωσης της Αθήνας, στις 13 Οκτωβρίου, όπου καταγράφεται η ανησυχία για τα αμήχανα προεόρτια της εμφύλιας σύρραξης στην Ελλάδα:

Παρασκευή, 13 Οκτώβρη

Τ’ απόγεμα, καθώς γυρίζαμε από τη Νάπολη, ακούω, από αμερικάνικη πηγή, ότι λευτερώθηκε η Αθήνα από τους αντάρτες. Το βράδυ τα μαντάτα έρχουνται κι από το ραδιόφωνο. Συζήτηση κάτω στο γραφείο αν είπε το ράδιο αντάρτες ή πατριώτες, και αν η λέξη πατριώτες σημαίνει όλους τους αντάρτες. Παράξενο, στο άκουσμα μιας τέτοιας είδησης δεν ξεσπάς, δεν ξαλαφρώνεις, δε σε τινάζει η χαρά. Αισθάνεσαι πως σε φόρτωσαν ακόμη περισσότερο ίσως. Παράξενος που είναι ο πόλεμός μας — «Drôle de guerre**»: μήπως ήρθε η σειρά μας να το πούμε;

Ύστερα από μια βδομάδα περίπου, στις 19 Οκτωβρίου, το s/s Worcestershire απέπλευσε από τον Τάραντα προς την Ελλάδα. Από ένα λάθος στη λίστα των επιβατών, ο Σεφέρης και η Μαρώ έχουν μια καμπίνα μόνοι τους. Τρεις μέρες αργότερα, γράφει:

Κυριακή, 22 Οκτώβρη

Όταν μπαίνει κανείς στην Ελλάδα, το αίσθημα όχι πως προχωρείς, αλλά πως ανεβαίνεις σκαλοπάτια, πως περνάς ένα κατώφλι. Άλλος κόσμος, άλλο επίπεδο. Σήμερα πρωί η ανατολική ουρά της Ύδρας, ο Πόρος, έπειτα το Όρος της Αίγινας ένα αγκάθι πίσω από τον κάβο, κι έπειτα, με τα γυαλιά, η Ακρόπολη. Ήμουν, νομίζω, ο πρώτος που την ξεχώρισα. Όλοι, ξένοι και δικοί μας, στρατιώτες και βαθμοφόροι, όλο το πλήρωμα, απ’ τη μιαν άκρη του καραβιού ως την άλλη, είχανε σταματήσει σε μιαν απόλυτη σιγή, όπως όταν ο αρχιμουσικός χτυπήσει το ραβδί του στο αναλόγιο, σε μιαν αίθουσα συναυλίας. 

Σήμερα κλείνω ακριβώς τριάμισι χρόνια από τότε που έφυγα από τον Πειραιά, στις 22 τ’ Απρίλη 1941.

Η πιο όμορφη, η πιο αλαφριά μέρα του κόσμου.

* Το κείμενο γράφτηκε με την πολύτιμη συμβολή και καθοδήγηση της Σοφίας Μπόρα.

** Drôle de guerre — ο «ψευτοπόλεμος». Έτσι ονομάστηκε η περίοδος των οκτώ πρώτων μηνών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου (από τις 3/9/1939, όταν Άγγλοι και Γάλλοι κήρυξαν τον πόλεμο στους Ναζί, μετά την εισβολή στην Πολωνία, μέχρι τις 10/5/1940, όταν η ξεκίνησε η γερμανική επίθεση στη Γαλλία και στις Κάτω Χώρες), περίοδος κατά την οποία δεν έγινε καμία σημαντική επιχείρηση στο Δυτικό Μέτωπο. Ο αγγλικός όρος (phoney war) πρωτοεμφανίστηκε στον αμερικάνικο Τύπο ήδη από τον Σεπτέμβριο του ’39. Την ίδια περίοδο, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ την αποκάλεσε twilight war («πόλεμος του λυκόφωτος»). Οι αγγλικές εφημερίδες καθιέρωσαν επίσης τον όρο Sitzkrieg (ο «καθιστός πόλεμος», λογοπαίγνιο με το περίφημο Blitzkrieg).

* * *

Οι γερμανοί φεύγουν!

Την Πέμπτη 12 Οκτωβρίου 1944 το πρωί, οι Αθηναίοι ξεχύθηκαν στους δρόμους πανηγυρίζοντας την υποχώρηση των γερμανών κατακτητών και την απελευθέρωση της πόλης.

Ακολουθούν φωτογραφίες από το Φωτογραφικό Αρχείο του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης. Πηγή: το μπλογκ του Φωτογραφικού Αρχείου του Ε.Λ.Ι.Α. – Μ.Ι.Ε.Τ.

Dmitri Kessel, Στο δρόμο της υποχώρησης των γερμανών, Οκτώβριος 1944 (ΦΑ.KES.007)

Δημήτρης Παπαδήμος, Αφιξη ελληνικών στρατευμάτων από το Κάιρο, στο λιμάνι του Πειραιά. Οκτώβριος 1944   (ΦΑ. DP40.07.19)

Γιώργος Βαφιαδάκης, Ο λαός της Αθήνας πανηγυρίζει στην πλατεία Συντάγματος, 12 Οκτωβρίου 1944
(ΦΑ. 00.2.156.23)

Κυριάκος Κουρμπέτης, Πλήθος στην οδό Σταδίου γιορτάζει την απελευθέρωση της πόλης (ΦΑ.6K21.001)

Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ / Photographic Archive ELIA-MIET

Το Ελληνικό Λογοτεχνικό Και Ιστορικό Αρχείο ΕΛΙΑ – ΜΙΕΤ στο facebook

* * *

Εδώ άλλες επετειακές αναρτήσεις του dim/art

Στο:Επετειακά Tagged: Cava dei Tirreni, Αθήνα, Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, Γιώργος Σεφέρης, Γιώργος Τσακνιάς, Ιταλία, Νάπολη, Σαλέρνο

from dimart http://ift.tt/2e8SLCC
via IFTTT

Το ποίημα της εβδομάδας 12/10

Κατοικίδιο δάσος

—Αντώνης Φωστιέρης—

Στο δροσερό σαλόνι σας θροΐζει ένα δάσος
Αυτά τα έπιπλα που ακούτε ν’ ανασαίνουν
Φυλάνε ακόμα ενστικτώδη φτερωτά
Μες στα φυλλώματα. Κι αν τρίζουνε
Κάθε που μπαίνει νέος επισκέπτης
Θα ‘ναι που νιώθουνε κρυμμένο το τσεκούρι
Να τροχίζεται. Σε ανώδυνο χαμόγελο
Αβροφροσύνης τούτη τη φορά.
Τις νύχτες αλαφιάζονται
Και το χοντρό τους νύχι από ρίζα
Χώνεται
Στο βράχο του τσιμέντου. Οι κλώνοι τους
Ρημάζουν τα ταβάνια — να οι ρωγμές
Του ξύλου που μουγκρίζει. Αφήστε τα·
Ούτε μ’ αλήθεια ούτε με πλάνη λειαίνονται
Οι ρόζοι σε μια φλούδα γηρατειών· αφήστε τα.
Κι αν το τικ τακ του σκουληκιού υποδύεται
Το χτύπο της καρδιάς τους
Αυτά ονειρεύονται το ηρωικό λαμπάδιασμα
Να ‘ρθεί επιτέλους να χωρίσει πνεύμα
Από κορμί.
— Λάμψη και κάρβουνο.

* * *

Εδώ άλλα ποιήματα, άλλων εβδομάδων

Στο:Το ποίημα της εβδομάδας Tagged: ποίηση, Αντώνης Φωστιέρης, Λογοτεχνία

from dimart http://ift.tt/2dL1DTl
via IFTTT

Rapture

Αυτό δεν είναι τραγούδι #825
Dj της ημέρας, η Ζωή Σκούρα

Στο υποθετικό Μουσείο της Ιστορίας της Ποπ, το συγκεκριμένο κομμάτι θα κατείχε κεντρική θέση ως το πρώτο Λευκό Ραπ. Και μάλιστα από μια «Ξανθούλα».

Ραπ, βέβαια, υπήρχε από τα 70s, αλλά αποκλειστικά στις κοινότητες των μαύρων, ιδίως της Νέας Υόρκης. Το ότι ήρθαν, λοιπόν, το 1981, οι Blondie και πήραν το είδος και το φέρανε στα charts, δεν είναι και λίγο.

Και για μας είναι μια χαρά, με την γκρουβιά του την καλή, τους τέσσερις μπουνταλάδες και τη σέξι λαμπερή ξανθιά, που είναι όμως και λίγο ζόρικη, όσο ζόρικες μπορούν να είναι οι ξανθιές δηλαδή. Αναρωτιέμαι, πάντως, πώς θα φάνηκε στους μαύρους ράπερ το τραγούδι, δεδομένου ότι οι στίχοι του ραπ τμήματος είναι το απόλυτο nonsense. Η μεταμοντέρνα σούπα πριν τη μεταμοντέρνα σούπα.

* * *

Κάθε βράδυ, ένας συνεργάτης ή φίλος του dim/art διαλέγει ένα τραγούδι — ή, μάλλον όχι· αυτό δεν είναι τραγούδι, ή δεν είναι μόνο ένα τραγούδι: είναι μια ιστορία για ένα τραγούδι. Στείλτε μας κι εσείς ένα τραγούδι που δεν είναι τραγούδι στο dimartblog@gmail.com.

Εδώ άλλα τραγούδια που δεν είναι τραγούδια

Στο:Αυτό δεν είναι τραγούδι Tagged: Ζωή Σκούρα, Μουσική

from dimart http://ift.tt/2dOl62j
via IFTTT

Poor Jenny

Αυτό δεν είναι τραγούδι #824
Dj της ημέρας, η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

Όταν μιλάμε για τραγούδια καταστροφών, κανείς δεν έχει μεγαλύτερο ρεπερτόριο από τους Everly Brothers. Ναι, εκείνα τα clean-cut αγοράκια με τις κιθάρες, έκρυβαν (όχι και πολύ φανατικά, βέβαια) μια σκοτεινή πλευρά.

Όλοι ξέρουμε, για παράδειγμα, το Wake up little Suzie, όπου το ζευγαράκι αποκοιμιέται στο drive in και όταν ξυπνά, το κακό έχει συμβεί, κι όλα μοιάζουν με θρίλερ. Τι θα πούμε στον έναν, πώς θα δικαιολογηθούμε στον άλλον, σιγά μην πιστέψουν ότι απλώς μας πήρε ο ύπνος – που σωστά δεν θα το πιστέψουν, δηλαδή.

Λιγότερο γνωστό τραγούδι καταστροφής (με απείρως χειρότερη όμως καταστροφή να παίζει) είναι το Poor Jenny. Εδώ έχουμε mega καταστροφή συν γαϊδουριά φαραωνικών διαστάσεων. Ο νεαρός πρωταγωνιστής της ιστορίας (στο εξής, «Βλαξ») παίρνει την Jenny μαζί του σε ένα πάρτυ. Το πρώτο της πάρτυ! Αλλά, ε, κάτι πάει στραβά, ξεσπάει καβγάς, πέφτει ξύλο, τρώει ξύλο και η Jenny και πέφτει αναίσθητη. Ο Βλαξ δεν μπορεί, λέει, να την κουβαλήσει και την αφήνει σύξυλη εν μέσω του χάους.

Οι στίχοι αποσιωπούν τι ακριβώς συνέβη στην Jenny από εκείνη την ώρα μέχρι την επόμενη μέρα που ο Βλαξ πάει και την επισκέπτεται στη φυλακή. Διότι πλεόν το καημένο το Τζενάκι κατηγορείται ως αρχηγός συμμορίας! Το μόνο που τον απασχολεί είναι ότι ο αδερφός της και ο πατέρας της θέλουν πάρα πολύ να τον συναντήσουν, και μάλλον όχι για να συζητήσουν πολιτισμένα το πρόβλημα. Κατά τα άλλα όμως, ο Βλαξ είναι έτοιμος να συνεχίσει ωσάν να μην συνέβη τίποτα μόλις βγει η Jenny από τη φυλακή.

Ξαφνικά, δεν μοιάζει και τόσο αθώα η δεκαετία του ’50 στην Αμερική, ε;

Παρά την αναμφισβήτητη αγριάδα των στίχων, το τραγούδι έχει έναν εκπληκτικό σαρκασμό. (Τέτοιες καταστροφές εξάλλου μοιάζουν καθεαυτές σαν να σαρκάζουν τα σχέδιά μας να τη σκαπουλάρουμε γενικώς.) Αλλά οι Everly Brothers είχαν ούτως ή άλλως μια ζοφερή φλέβα μέσα τους, που φάνηκε και από τη διάλυση του ντουέτου τους επί σκηνής, το 1973, όταν ο Phil έσπασε την κιθάρα του επί σκηνής και σηκώθηκε κι έφυγε, αφήνοντας τον Don, ο οποίς είχε μόλις πριν λίγα χρόνια ξεμπερδέψει με την αποτοξίνωσή του, να τελειώσει τη συναυλία.

Τελευταία λεπτομέρεια-κίλερ: το Poor Jenny ήταν, το 1959, flip side στο σινγκλ τους Take a message to Mary, όπου ο αφηγητής του τραγουδιού είναι στη φυλακή για ληστεία αλλά παρακαλεί την κοπέλα του κλπ. κλπ. Οι άνθρωποι τρολάρανε τα ίδια τους τα τραγούδια.

Respect, κάπου.

* * *

Κάθε βράδυ, ένας συνεργάτης ή φίλος του dim/art διαλέγει ένα τραγούδι — ή, μάλλον όχι· αυτό δεν είναι τραγούδι, ή δεν είναι μόνο ένα τραγούδι: είναι μια ιστορία για ένα τραγούδι. Στείλτε μας κι εσείς ένα τραγούδι που δεν είναι τραγούδι στο dimartblog@gmail.com.

Εδώ άλλα τραγούδια που δεν είναι τραγούδια

Στο:Αυτό δεν είναι τραγούδι Tagged: Everly Brothers, Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Μουσική

from dimart http://ift.tt/2ekJDh7
via IFTTT

Άσε με να φύγω

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα Ρήματα—

Οι φωτογραφίες από το πρόσφατο πάρτι στο Μαξίμου κάνουν το γύρο του διαδικτύου, προκαλώντας είτε ειρωνικά σχόλια για τις ενδυματολογικές επιλογές των προσκεκλημένων είτε δικαιολογημένα ερωτηματικά για το απρόσμενο κέφι της παρέας. «Γιορτάζουμε κάτι;» αναρωτιέται ο κόσμος που πληροφορήθηκε ότι η κ. Κουντουρά δοκίμασε τις φωνητικές χορδές της πάνω στις νότες του πιάνου του κ. Κώστα Ζουράρι. Το κέφι, λέει το ρεπορτάζ, ζωήρεψε αργότερα, όταν η παρέα άρχισε να τραγουδάει τα αντάρτικα. Από μια άποψη, το πάρτι στο Μαξίμου θύμιζε την ορχήστρα του «Τιτανικού». Με καταγεγραμμένη πλέον τη δυσαρέσκεια του κόσμου, όλοι καταλαβαίνουν πως «το καραβάνι» είναι χαμένο πια στη δική του πολιτική έρημο. Τα drinks προσέθεσαν απλώς μια σταγόνα χαμόγελο για τις απαραίτητες φωτογραφίες. Ο προσεκτικός παρατηρητής βλέπει όμως καθαρά «τον πάτο της εικόνας»: δεν φτάνουν μερικά αντάρτικα τραγούδια για να σώσουν τον κατήφορο της κυβέρνησης.

Πολλοί λένε πως ο «κυβερνητικός ΣΥΡΙΖΑ» είναι ένα πολιτικό φαινόμενο εν εξελίξει, το οποίο θα κριθεί πλέον μέσα από τις αντιφατικές μεταλλάξεις και τις επιλογές του και όχι μέσα από τις παλιές αντιμνημονιακές φαντασιώσεις του. Άλλοι υποστηρίζουν πως είναι σχεδόν αδύνατο αυτές οι μεταλλάξεις να σηματοδοτήσουν τη «σοσιαλδημοκρατική στροφή» ενός κόμματος, που μέχρι χτες νόμιζε πως η «πρώτη φορά αριστερά» θα έσκιζε τα μνημόνια γιατί η κρίση είναι ένα παραμύθι χωρίς δράκο. Κάθε άποψη έχει τα δικά της σωστά επιχειρήματα. Θα έλεγα μάλιστα ότι ισχύουν και οι δύο απόψεις: και η μνημονιακή μετάλλαξη του ΣΥΡΙΖΑ και η αδυναμία του να ασκήσει μια πραγματική ηγεμονία με σοσιαδλημοκρατική στρατηγική. Αλλά η πολιτική δεν παράγεται με απόψεις. Δοκιμάζεται στην κοινωνία. Και η κοινωνία σήμερα δεν ασχολείται ούτε με τις μεταλλάξεις του ΣΥΡΙΖΑ ούτε με τη βίαιη ωρίμανσή του. Ασχολείται μόνο με τη διάψευση των προσδοκιών της και τους όρους της δύσκολης καθημερινής επιβίωσης: τις κομμένες συντάξεις, τις κλεισμένες επιχειρήσεις, την ανεργία, την ύφεση, τον αυταρχισμό των θεσμών.

Από αυτή την άποψη, το πρόσφατο κυβερνητικό πάρτι σηματοδοτεί —συμβολικά, ίσως— την κρίσιμη καμπή μιας αντίστροφης μέτρησης. Μπορεί κανείς να την επιβεβαιώσει και με άλλο τρόπο: την οργανωτική συμμετοχή των μελών του ΣΥΡΙΖΑ, ενόψει του συνεδρίου. Η αδράνεια και η εσωστρέφεια προμηνύει ανασχηματισμό και ο ανασχηματισμός προμηνύει εκλογές, μέσα από ένα συνδυασμό αυξημένης κοινωνικής δυσαρέσκειας και κυβερνητικής φθοράς. Πράγματι, ο ΣΥΡΙΖΑ ίσως αγγίξει μεσοσταθμικά τη διάρκεια όλων των προηγούμενων μνημονιακών κυβερνήσεων (γύρω στα 2,5 χρόνια). Σε λίγους μήνες, όμως, το θέμα δεν θα είναι αν θα καταρρεύσει (κοινωνικά και δημοσκοπικά) η κυβέρνηση αλλά αν θα συμπαρασύρει μαζί της ολόκληρο το αξιακό φορτίο της αριστεράς.

Απέναντι σε αυτό το πρόβλημα θα πρέπει να τοποθετηθεί σήμερα ο ευρύτερος χώρος της ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας, όχι μόνο για να διασώσει το περιεχόμενο του διλήμματος «Δεξιά- Αριστερά» αλλά και για να συνομιλήσει με το ευρύτερο προοδευτικό ακροατήριο των πολιτών που τοποθετούνται στην ευρύτερη Κεντροαριστερά (γύρω στο 25%). Αυτό δεν μπορεί να γίνει πλέον με την καχεκτική θεωρία του «τρίτου πόλου» αλλά με την απόρριψη του «μικρού δικομματισμού» και με ένα νέο κάλεσμα στους προοδευτικούς πολίτες. Το κάλεσμα αυτό όμως δεν μπορεί πλέον να είναι μια υπόθεση «επαναπατρισμού ψήφων» ούτε μια ενεργοποίηση μηχανισμών. Αν η Ριζοσπαστική Αριστερά ταυτίστηκε με την εξουσιαστική «κατάληψη θεσμών», η εναλλακτική λύση δεν μπορεί να είναι η «συντηρητική παλινόρθωση» της Δεξιάς αλλά η αυτόνομη και διακριτή παρουσία μιας ισχυρής Κεντροαριστεράς, που θα εκφράσει τη «δυναμική κοινωνία». Αν η Ριζοσπαστική Αριστερά επινόησε την προβληματική αναδιανομή της φτώχειας, η διαδοχή της διακυβέρνησης δεν μπορεί να είναι η μονεταριστική βελτίωση ορισμένων οικονομικών δεικτών, αλλά ένα μεταρρυθμιστικό σχέδιο Εθνικής Ανασυγκρότησης.

Στο πάρτι του Μαξίμου, πριν αρχίσουν τα «αντάρτικα», θυμήθηκαν την Αλέκα Κανελλίδου και το τραγούδι «Άσε με να φύγω». Από μια άποψη, ίσως αυτό το τραγούδι ταιριάζει περισσότερο στους πρώην ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ:

Άσε με να φύγω σε παρακαλώ,
έστω και για λίγο
δώσ’ μου τον καιρό
για ν` αποφασίσω τι ζητάς να βρω,
τι ζητάς να βρω, τι ζητάς να βρω
και δεν μπορώ…

Η βουβή αναμονή των απογοητευμένων προοδευτικών ψηφοφόρων είναι σήμερα ίσως το πιο ενδιαφέρον ποιοτικό χαρακτηριστικό των δημοσκοπήσεων. Ίσως και το μόνο στοιχείο που θα κρίνει αν η Κεντροαριστερά μπορεί να κινητοποιήσει τις τελευταίες ζωντανές και παραγωγικές δυνάμεις αυτού του τόπου.

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Ανώμαλα ρήματα

 

Στο:Ανώμαλα ρήματα Tagged: Έλενα Κουντουρά, Αλέκα Κανελλίδου, Γιάννης Παπαθεοδώρου, Κώστας Ζουράρις, ΣΥΡΙΖΑ

from dimart http://ift.tt/2dQX1c9
via IFTTT